HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM TẠI CÔNG VIÊN KHÍ HẬU, VIỆN LÂM NGHIỆP & PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA THẦY, TRÒ KHOA TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC- ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

25/12/2025 107

Ngày 27/11/2025 và 29/11/2025 cán bộ, giảng viên và sinh viên Khoa Tài nguyên và Môi trường, trường Đại học Khoa học đã tập huấn, học tập tại công viên Khí hậu, Viện lâm nghiệp & Phát triển bền vững, Trường đại học Nông lâm, Đại học Thái Nguyên với nhiều nội dung bổ ích tại các trạm học tập cùng các mô hình trình diễn khác nhau. Rất nhiều vấn đề nóng về môi trường được tìm hiểu, thảo luận trong quá trình học tập tại công viên như lãng phí thực phẩm, năng lượng tái tạo, canh tác bền vững và bảo vệ thiên nhiên, qua đó góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu và thích ứng hơn với tác động của biến đổi khí hậu.

Trạm 1 tại cổng chính công viên có thể tìm hiểu về biến đổi khí hậu, các giải pháp thực tế, trải nghiệm các mô hình bảo vệ môi trường và áp dụng vào cuộc sống. Công viên rộng hơn 15 ha thiết kế trình diễn các mô hình ứng phó với biến đổi khí hậu theo 4 vùng sinh thái (vùng cao, vùng trung du, vùng đồng bằng, vùng ngập nước). Mục đích tập huấn, học tập chính các mô hình tại công viên là tìm hiểu về lối sống tuần hoàn, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên tập trung vào nguyên tắc 6T:

- Tái tạo: tạo lại cảnh quan tự nhiên

- Tái sinh: thúc đẩy để thiên nhiên tự tái sinh

- Tái chế: tái sử dụng các phụ phẩm, hạn chế rác thải tới mức tối thiểu

- Tái bản: đơn giản và khả thi để áp dụng rộng rãi

- Tái tư duy: giúp thay đổi cách suy nghĩ và hành động

- Tính bền bỉ: giúp chúng ta có thể chịu đựng tốt hơn trước những hiện tượng thời tiết cực đoan và phục hồi nhanh hơn trước những tác động này.

Trạm 2 tại mô hình Nông lâm kết hợp giải quyết vấn đề ở khu vực trung du và vùng núi miền Bắc Việt Nam, canh tác đất dốc chiếm >50% diện tích đất nông nghiệp. Mô hình là một giải pháp giúp người dân kiểm soát xói mòn lớp đất bề mặt, cải tạo độ phì của đất, ổn định đất, cải thiện khả năng giữ nước và cung cấp nhiều sản phẩm khác nhau (trái cây, gỗ, dược liệu). Hệ thống canh tác trong đó cây thân gỗ (cây ăn quả và cây lấy gỗ) được trồng cùng cây nông nghiệp như cây hoa màu, cỏ chăn nuôi trên cùng một diện tích. Tất cả các thành phần cây/cây trồng/băng cỏ đều được trồng theo đường đồng mức.

Trạm 3 là mô hình canh tác tuần hoàn với VAC thể hiện một hệ thống nông nghiệp tuần hoàn quy mô nhỏ, trong đó đầu vào của một quá trình là phụ phẩm từ quá trình khác. Điều này giúp tiết kiệm chi phí mua nguyên liệu đầu vào và giảm phát thải khí nhà kính vào khí quyển khi phụ phẩm nông nghiệp không được xử lý đúng cách. Mô hình giải quyết vấn đề lãng phí lương thực, thực phẩm và gây lãng phí về tài chính, gia tăng phát thải khí nhà kính và gây tổn hại cho môi trường. Làm vườn tại nhà giúp mang thực phẩm đến gần bàn ăn hơn, tiết kiệm tiền và giúp trẻ hiểu về nguồn gốc thực phẩm. Mô hình VAC (Vườn-Ao-Chuồng/ Vườn-Ao-Chăn nuôi) đại diện cho một mô hình nông nghiệp sinh thái tích hợp của Việt Nam.

Mô hình nuôi trùn quế biến chất thải hữu cơ (rau củ thừa, phân chuồng và lá mục) thành phân hữu cơ chất lượng cao, giúp phục hồi đất, tái tạo độ phì nhiêu, tái chế chất thải, xem chất thải như một nguồn tài nguyên và xây dựng các hệ thống canh tác bền vững hơn. Giun có thể để chăn nuôi hoặc chế biến phân giun để bón cho cây.

Mô hình có xây dựng kho lạnh tự nhiên để giữ cho nông sản tươi ngon sau khi thu hoạch ít tốn kém và hạn chế tiêu tốn năng lượng. Mô hình chi phí thấp, không gây phát thải và nhiệt độ của bể bên trong thấp hơn nhiệt độ bên ngoài từ 4-10^oC, cho phép sản phẩm được giữ tươi trong 3-5 ngày.

Mô hình nhà sấy năng lượng mặt trời dùng để sấy khô các sản phẩm nông nghiệp (lá, cây thuốc và gia vị), không tiêu tốn chi phí năng lượng, không gây phát thải.

Trạm 4 là mô hình sản xuất lúa phát thải thấp hạn chế tác động xấu như đất bị chậm thoái hóa, giảm phát thải khí nhà kính (CH₄, N₂O) bằng cách sử dụng phân bón hợp lý, quản lý rơm rạ (ủ thành phân hữu cơ hoặc làm than sinh học biochar), đa dạng hóa sản xuất (nuôi cá, tôm, vịt hoặc luân canh với cây ngắn ngày),

Trạm 5 là trạm khí tượng cung cấp dịch vụ thông tin thời tiết nông nghiệp đáng tin cậy và đủ sớm sẽ giúp người dân có kế hoạch chuẩn bị với các hiện tượng thời tiết cực đoan, giảm thiệt hại. Trạm quan trắc thời tiết địa phương cung cấp thông tin quan trọng nhằm nâng cao nhận thức về các biến đổi khí hậu, giúp nông dân điều chỉnh lịch gieo trồng và thu hoạch, hỗ trợ cảnh báo sớm lũ lụt, bão, hạn hán.

Trạm 6 là mô hình sản xuất than sinh học (Biochar) từ phế phụ phẩm nông nghiệp (lõi ngô, vỏ trấu, cành tỉa…). Các phụ phẩm này nếu bị đốt ngoài đồng vừa gây khói bụi, ô nhiễm không khí vừa phát thải nhiều khí nhà kính. Biochar mang đến một giải pháp thông minh biến phụ phẩm thành chất cải tạo đất giàu giá trị, nâng cao năng suất cây trồng, đồng thời mở ra cơ hội sinh kế mới.

Trạm 7 là mô hình rừng được quản lý bền vững. Rừng được chăm sóc, khai thác và bảo vệ vừa mang lại lợi ích cho con người (gỗ, lâm sản, sinh kế) vừa giữ gìn được cây rừng, đất, nước, động vật và môi trường cho thế hệ tương lai. Mô hình tiêu biểu là trồng xen một số loài cây cho lâm sản ngoài gỗ, dược liệu dưới tán rừng (Sa nhân, Khôi tía, Củ bình vôi…), cây gỗ được trồng (là các loài cây bản địa không chỉ cho gỗ mà còn có thể thu hoạch lâm sản ngoài gỗ nhứ quả, dược liệu,…). Tại đây, rừng tre trúc và rừng đa tầng đa mục đích đã được phục hồi.

Trạm 8 với con đường giác quan giúp người tham gia hiểu rõ hơn về môi trường và biến đổi khí hậu theo cách gần gũi, lý thú và trực quan. Con đường đi chân trần với 10 loại vật liệu tự nhiên và nhân tạo (cát, sỏi, cỏ, gỗ, lá, bùn, nước… ) nhấn mạnh cảm giác tiếp xúc vật liệu khác nhau, giúp con người gần gũi với thiên nhiên. Đoạn đường xuyên qua rừng tre với bóng mát và âm thanh xào xạc cùng hộp bí mật, “khách sạn côn trùng... với bài học về mối quan hệ trong tự nhiên, thay đổi thói quen bảo tồn, tái sử dụng, bảo vệ môi trường.

Trạm 9 là mô hình Pin mặt trời và nước nóng từ năng lượng mặt trời giúp hiểu rõ lợi ích của việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Tiết kiệm điện và nhiên liệu, giảm phát thải CO₂ đóng góp mục tiêu Phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của Việt Nam vào năm 2050; tăng cường an ninh năng lượng.

Một số hình ảnh:

Ảnh 1: Cán bộ, giảng viên, sinh viên học tập tại Trạm 1 của Công viên