Nếu được quay lại thời điểm bắt đầu, em vẫn sẽ lựa chọn ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường và bước vào hành trình nghiên cứu khoa học - dù khi đó, em gần như chưa biết phải bắt đầu từ đâu. Dám bắt đầu từ những điều chưa biết, dám thử sức với những ý tưởng đầu tiên và từng bước trưởng thành qua mỗi trải nghiệm. Để rồi, Giải Khuyến khích cấp Bộ trở thành một dấu mốc đáng nhớ trên hành trình học tập và nghiên cứu khoa học của em.

Khi mới bước chân vào giảng đường đại học, trong suy nghĩ của một sinh viên năm nhất, nghiên cứu khoa học với em từng là một khái niệm khá xa lạ, gắn với những kiến thức chuyên sâu, những công trình phức tạp tưởng chừng chỉ dành cho các nhà khoa học nhiều kinh nghiệm. Ở xuất phát điểm đó, em đã rất lúng túng trước những câu hỏi: Nên bắt đầu từ đâu? Làm thế nào để tìm kiếm tài liệu chất lượng? Làm sao để xây dựng một nghiên cứu có những kết quả có giá trị? 

Học hỏi qua từng trải nghiệm – trưởng thành sau mỗi thử thách

Thay vì chờ đợi đến khi có đủ kiến thức và kinh nghiệm, em đã lựa chọn thử sức ngay từ năm nhất thông qua cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp (TNUS STARTUP – IDEAS) năm học 2023–2024” với đề tài: “Nước rửa chén, bát từ vỏ bưởi (GOOD SAFE)”. Cuộc thi mang đến cho em cơ hội trải nghiệm quá trình hình thành và phát triển một nghiên cứu. Em và nhóm bắt đầu suy nghĩ về khả năng tận dụng nguyên liệu từ vỏ bưởi để giảm lượng chất thải ra môi trường, phát triển sản phẩm phục vụ đời sống, ứng dụng những hiểu biết và kiến thức của ngành học vào thực tế. Từ những ý tưởng ban đầu, em được làm quen với quy trình nghiên cứu khoa học đầu tiên: xác định vấn đề, đọc tài liệu và tìm hiểu thực tế, phát triển ý tưởng, đồng thời học cách trình bày, thuyết phục và bảo vệ quan điểm của mình.

Đó là những bước đi chập chững, chưa hoàn hảo, nhưng là những trải nghiệm đầu tiên vô cùng quý giá. Em nhận ra rằng một ý tưởng hay mới chỉ là điểm khởi đầu; để ý tưởng có thể phát triển, cần có kiến thức, sự tìm tòi, khả năng làm việc nhóm và tinh thần kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Từ ý tưởng khởi nghiệp đến hành trình nghiên cứu khoa học

Từ cuộc thi khởi nghiệp, em dần tự tin hơn, chủ động tìm kiếm cơ hội tham gia các hoạt động nghiên cứu, học hỏi và sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn của bản thân. Quá trình học tập ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường, em có cơ hội tìm hiểu nhiều vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường, quản lý chất thải và phát triển bền vững. Qua những kiến thức được học và các hoạt động thực tế, em yêu ngành học hơn và nhận ra rằng để giải quyết các vấn đề môi trường, bên cạnh giải pháp kỹ thuật và quản lý, việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của mỗi người cũng rất quan trọng.

Với suy nghĩ đó, năm thứ 2, em lựa chọn thực hiện đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu thực trạng và giáo dục nâng cao nhận thức của học sinh Trường Tiểu học Đồng Bẩm trong việc hạn chế chất thải nhựa dùng một lần”. Rác thải nhựa là vấn đề gần gũi với cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, em muốn tìm hiểu nhận thức của học sinh về vấn đề này và nghiên cứu cách truyền tải kiến thức môi trường sao cho phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học, với kỳ vọng thông qua các hoạt động giáo dục, các em học sinh có thể hiểu rõ hơn về tác hại của rác thải nhựa và biết cách thực hiện những hành động nhỏ để bảo vệ môi trường.

Đối với em, nghiên cứu khoa học là cơ hội để vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế. Qua đề tài, em hiểu rõ hơn rằng bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý hay những người làm chuyên môn, mà còn cần sự tham gia của mỗi cá nhân. Những thay đổi trong nhận thức và thói quen có thể bắt đầu từ những việc nhỏ trong gia đình, trường học và cộng đồng. Em hy vọng hướng nghiên cứu của mình có thể góp phần nâng cao nhận thức của học sinh và mang lại những gợi ý thiết thực cho hoạt động giáo dục môi trường tại nhà trường. Việc tuyên truyền không nên chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, mà cần giúp học sinh biết cách vận dụng vào cuộc sống, chẳng hạn như bỏ rác đúng nơi quy định, biết lựa chọn thay thế phù hợp và hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần.

Với kinh nghiệm từ việc tham gia cuộc thi Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp từ năm nhất, khi bắt đầu thực hiện đề tài, việc tìm kiếm và đọc tài liệu khoa học, xác định vấn đề nghiên cứu, xây dựng mục tiêu, lựa chọn phương pháp, thu thập và xử lý số liệu, phân tích kết quả, hoàn thiện báo cáo khoa học với em đã trở nên dễ dàng hơn.

Trong suốt quá trình thực hiện đề tài, em may mắn nhận được sự hướng dẫn, nhiều góp ý của Thầy Cô giáo khoa Tài nguyên và Môi trường. Đặc biệt, giáo viên hướng dẫn đã giúp em định hướng nội dung nghiên cứu, góp ý về phương pháp thực hiện, chỉ ra những điểm chưa phù hợp, những nội dung em chưa hiểu đúng vấn đề, trình bày chưa hợp lý hoặc còn thiếu căn cứ để em tìm hiểu, chỉnh sửa, và hoàn thiện đề tài. Qua đó, em hiểu rằng làm nghiên cứu khoa học cần sự trung thực, cẩn thận, nghiêm túc, kiên trì và tinh thần học hỏi không ngừng. Em học cách tiếp cận vấn đề có hệ thống hơn và chịu trách nhiệm với kết quả nghiên cứu của mình. Em rất trân trọng sự tận tình và những góp ý của Thầy Cô trong suốt quá trình thực hiện, bởi đó là những điều giúp em dần trưởng thành và tự tin hơn trong nghiên cứu khoa học.

Giải Khuyến khích Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Bộ – dấu mốc đáng nhớ trên hành trình trưởng thành

Với 1 bài báo được đăng tải trên tạp chí khoa học, 1 chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cho học sinh trường tiểu học Đồng Bẩm được triển khai ứng dụng thực tế, niềm vui lớn nhất của em là đề tài đạt kết quả đánh giá Xuất sắc và được tham gia Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo, đạt giải Khuyến khích. Đối với em, việc tham gia giải thưởng không chỉ là một dấu mốc đáng nhớ trong hành trình nghiên cứu trong thời gian học đại học, mà còn là trải nghiệm giúp em trưởng thành hơn. Em hiểu rằng để theo đuổi nghiên cứu khoa học, sự yêu thích là chưa đủ; người thực hiện còn cần dành thời gian, làm việc nghiêm túc và sẵn sàng học hỏi từ những sai sót của mình. Em cũng nhận ra bản thân còn nhiều điều cần trau dồi, từ kiến thức chuyên môn đến kỹ năng nghiên cứu và trình bày kết quả.

Với em, đây không chỉ là một thành tích đáng tự hào mà còn là sự ghi nhận cho những tháng ngày miệt mài học hỏi. Từ một sinh viên còn nhiều lúng túng khi xây dựng ý tưởng khởi nghiệp, chưa biết bắt đầu một nghiên cứu như thế nào, em đã từng bước tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng, và kiên trì tiếp cận các hoạt động học thuật. Giải thưởng là động lực để em tiếp tục học hỏi, trau dồi kiến thức và nuôi dưỡng niềm say mê nghiên cứu.

Dẫu vậy, em hiểu rằng Giải Khuyến khích sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Bộ không phải đích đến cuối cùng. Giá trị lớn hơn mà hành trình này mang lại chính là sự trưởng thành của bản thân, sự đồng hành, hướng dẫn và động viên của Thầy Cô - hành trang quý báu cho quá trình học tập, nghiên cứu. Quá trình thực hiện đề tài đã giúp em có thêm nhiều kinh nghiệm và hiểu hơn về ngành học đã lựa chọn. Em luôn biết ơn Thầy Cô Khoa Tài nguyên và Môi trường, Trường Đại học Khoa học, đã tạo môi trường để em học tập và có cơ hội tham gia nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, em xin trân trọng cảm ơn giảng viên hướng dẫn đã luôn sát sao, quan tâm chỉ bảo và góp ý cho em trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Nhìn lại chặng đường đã qua, nghiên cứu khoa học thực sự là một trải nghiệm đáng quý trong những năm tháng sinh viên của em. Quá trình ấy không phải lúc nào cũng thuận lợi, nhưng giúp em học được nhiều điều, từ cách làm việc có kế hoạch đến việc kiên nhẫn hoàn thiện những phần còn thiếu sót. Những kinh nghiệm tích lũy được sẽ trở thành hành trang hữu ích cho em trên con đường học tập, làm việc sau này.

Em cũng mong rằng câu chuyện của mình có thể khuyến khích các bạn sinh viên mạnh dạn tham gia nghiên cứu khoa học. Không nhất thiết phải bắt đầu từ một ý tưởng quá lớn; điều quan trọng là tìm được vấn đề mình quan tâm, nghiêm túc thực hiện và không ngại học hỏi trong quá trình làm việc. Được bắt đầu, được trải nghiệm và trưởng thành qua nghiên cứu đã là một phần ý nghĩa của quãng đời sinh viên.

Một số hình ảnh trong quá trình thực hiện các hoạt động nghiên cứu khoa học

Hình 1. Tham gia cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp (TNUS STARTUP – IDEAS) năm học 2023–2024”

Hình 2. Tham gia Hội nghị tập huấn phương pháp nghiên cứu khoa học trong cán bộ trẻ và sinh viên Đại học Thái Nguyên, là 1 trong 4 nhóm đại diện 4 trường thuộc Đại học Thái Nguyên trình bày tại Hội nghị

Hình 3. Tham gia lớp tập huấn Thanh niên và Sáng kiến Carbon thấp – Green Youth Hub 2025 tại Đà Nẵng

Hình 4. Khảo sát đánh giá nhận thức của học sinh trường Tiểu học Đồng Bẩm về hạn chế chất thải nhựa dùng 1 lần

Hình 5. Tuyên truyền nâng cao nhận thức của học sinh trường Tiểu học Đồng Bẩm về hạn chế chất thải nhựa dùng 1 lần

Hình 6. Chụp ảnh lưu niệm cùng Thầy Trưởng khoa và Giảng viên hướng dẫn trong Lễ nghiệm thu đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học

Hình 7. Đề tài đạt giải khuyến khích Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2026

<Ân Hoàng Thương, sinh viên lớp K21 QLTNMT>